AP Gram Panchayat Special Officer Rules 2026: విధులు, అధికారాలు మరియు బడ్జెట్ నిబంధనలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో సర్పంచుల పదవీ కాలం ముగిసినప్పుడు లేదా ఎన్నికలు జరగని సమయాల్లో గ్రామ పంచాయతీల పరిపాలన కుంటుపడకుండా ఉండేందుకు ప్రభుత్వం కీలక మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది. 1994 ఏపీ పంచాయతీ రాజ్ చట్టం (AP Panchayat Raj Act) ప్రకారం, పాలనా సౌలభ్యం కోసం ప్రత్యేకాధికారుల నియామకం (Special Officer Appointment) జరుగుతుంది. ఈ ప్రత్యేకాధికారులకు ఉండే అధికారాలు, విధులు, మరియు పంచాయతీ నిధుల (Budget Allocation) వినియోగంపై విజయనగరం జిల్లా పంచాయతీ అధికారి విడుదల చేసిన తాజా నిబంధనలు ఇక్కడ స్పష్టంగా తెలుసుకుందాం.

ప్రత్యేకాధికారుల విధులు (Duties and Responsibilities)

గ్రామ పంచాయతీకి నియమించబడిన Special Officer కేవలం నామమాత్రపు అధికారి కాదు. పంచాయతీ సర్పంచ్ మరియు వార్డు సభ్యులకు ఉండే సర్వాధికారాలు వీరికి సంక్రమిస్తాయి. పంచాయతీ కార్యదర్శి (Panchayat Secretary) పై వీరికి పూర్తి పరిపాలనా నియంత్రణ ఉంటుంది.

• రికార్డుల తనిఖీ (Record Verification): పంచాయతీ కార్యాలయంలోని ప్రతి రికార్డును ఎప్పుడైనా తనిఖీ చేసే అధికారం ప్రత్యేకాధికారికి ఉంటుంది.
• గ్రామ సభ (Gram Sabha): ప్రజా ప్రతినిధులు లేని సమయంలో జరిగే ప్రతి గ్రామ సభకు ప్రత్యేకాధికారే తప్పనిసరిగా అధ్యక్షత వహించాలి.
• పర్యవేక్షణ (Supervision): గ్రామ స్థాయిలో పనిచేసే వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల సిబ్బంది పనితీరును సమీక్షించడం, నిర్లక్ష్యం వహించే వారిపై నేరుగా జిల్లా కలెక్టర్ (District Collector) కు నివేదించడం వీరి విధి.

Download PDF

గ్రామ సభ తప్పనిసరి అజెండా

ప్రతి ఏటా నిర్వహించే గ్రామ సభలో ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండాలి. ఈ సభలో కింది ప్రధానాంశాలపై (Agenda) తప్పనిసరిగా చర్చించాలి:

• ఆడిట్ రిపోర్ట్ & బడ్జెట్: గత ఏడాది ఆర్థిక లావాదేవీలపై ఆడిట్ రిపోర్టును, ప్రస్తుత బడ్జెట్ అంచనాలను గ్రామ సభ ముందు ఉంచాలి.
• పన్నులు (Tax Proposals): కొత్త పన్నుల విధింపు లేదా పాత పన్నుల పెంపు గురించి ఇక్కడే నిర్ణయించాలి.
• లబ్ధిదారుల ఎంపిక: ప్రభుత్వ పథకాలకు Beneficiary Selection గ్రామ సభ ఆమోదంతో పారదర్శకంగా జరగాలి.
• మౌలిక సదుపాయాలు: తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం (Sanitation), ప్రాథమిక విద్య మరియు టీకాల కార్యక్రమం అమలుపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించాలి. ప్రభుత్వ పథకాలపై సామాజిక తనిఖీ (Social Audit) చేయాలి.

Village Panchayat Budget Allocation Rules

గ్రామ పంచాయతీ ఆదాయాన్ని ఖర్చు చేయడానికి ప్రభుత్వం స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు (Percentage Wise Allocation) నిర్దేశించింది. బడ్జెట్ రూపకల్పన ఈ క్రింది శాతాల ప్రకారమే జరగాలి:

నిధుల వినియోగం: Financial Powers

పంచాయతీలకు ప్రధానంగా 15వ ఆర్థిక సంఘం (15th Finance Commission) నిధులు, రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం గ్రాంట్లు, తలసరి గ్రాంట్లు అందుతాయి. ఈ నిధులను ఖర్చు చేసే విషయంలో అధికారులకు కింది విధంగా పరిపాలనా మంజూరు (Administrative Sanction) అధికారాలు ఉంటాయి:

• మైనర్ పంచాయతీ ప్రత్యేకాధికారి: ₹1 లక్ష వరకు.
• మేజర్ పంచాయతీ ప్రత్యేకాధికారి: ₹2 లక్షల వరకు.
• DLPO (డివిజనల్ పంచాయతీ అధికారి): ₹3 లక్షల వరకు.
• జిల్లా కలెక్టర్: ₹3 లక్షలకు పైబడిన పనులకు.

(ఏ పనికైనా సాంకేతిక మంజూరు (Technical Sanction) కోసం అసిస్టెంట్ ఇంజనీర్ నుండి చీఫ్ ఇంజనీర్ వరకు ఫైళ్లు పంపాలి).

Building Permissions & లే-అవుట్ నిబంధనలు

గ్రామాల్లో లే-అవుట్ అనుమతులు (Layout Approvals) తప్పనిసరి. జిల్లా టౌన్ అండ్ కంట్రీ ప్లానింగ్ అధికారి (DTCP) సాంకేతిక మంజూరు తర్వాతే పంచాయతీ అనుమతి ఇస్తుంది. అనధికార లే-అవుట్లలో ఇళ్ల నిర్మాణాలకు ఎలాంటి అనుమతులు ఇవ్వకూడదు. భవన నిర్మాణ అనుమతి (Building Permission) కోసం సైట్ ప్లాన్ మరియు యాజమాన్య పత్రాలతో దరఖాస్తు చేయాలి. నిబంధనల ప్రకారం నివాస గృహాలకు 15 రోజుల్లో, ఇతర కట్టడాలకు 30 రోజుల్లో అనుమతి ప్రక్రియ పూర్తి చేయాలి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. గ్రామ పంచాయతీ ప్రత్యేకాధికారిని ఎవరు నియమిస్తారు?

ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల మేరకు సంబంధిత జిల్లా కలెక్టర్ నియమిస్తారు.

2. పంచాయతీ సిబ్బంది జీతాల (Salaries) కోసం బడ్జెట్‌లో ఎంత శాతం వాడాలి?

మొత్తం ఆదాయంలో గరిష్టంగా 30% నిధులు మాత్రమే జీతభత్యాలకు కేటాయించాలి.

3. నివాస గృహాలకు భవన నిర్మాణ అనుమతి ఎన్ని రోజుల్లో వస్తుంది?

సరైన పత్రాలతో దరఖాస్తు చేసుకుంటే నివాస గృహాలకు 15 రోజుల్లో అనుమతి లభిస్తుంది.

4. పనులకు చెల్లింపులు ఎలా చేయాలి?

పంచాయతీలో ఏ పనికైనా నగదు (Cash) రూపంలో కాకుండా, కేవలం చెక్కు ద్వారా మాత్రమే చెల్లింపులు చేయాలి.